“You don’t have to do it nicely, but you have to be conscious of what you’re doing”

Pa Kua is naast Xing Yi en Tai Chi het derde interne systeem van de traditionele Chinese Wu Shu/Kung Fu. In het Westen is het het laatst bekend geworden, maar ook in China is Pa Kua niet zo bekend. Het geldt als het meest gecompliceerde en veranderlijke systeem en het is omgeven door een waas van geheimzinnigheid. Er zijn weinig Pa Kua-leraren in het Westen en nog minder goede leraren. De belangstelling voor Pa Kua groeit echter. Daarom gaan we in dit artikel in op enkele punten die van belang zijn voor beoefenaars en mensen die erover denken Pa Kua te gaan leren.

Aanleiding was het bezoek aan Nederland van grootmeester T.Y. Pang. In het weekend van 2 en 3 november 2005 heeft hij in Amsterdam voor de studenten van Henry E. Eleonora een workshop lange yang-stijl Tai Chi Chuan en een workshop Pa Kua Chuan verzorgd. Eleonora geeft Pa Kua-cursussen en -workshops volgens de methode van Pang, omdat hij deze de meest authentieke acht. De heer Pang gaf ons bovendien de gelegenheid hem later nog te spreken om wat dieper in te gaan op vragen. Het hierna volgende is dan ook voornamelijk gebaseerd op zijn opvattingen.

Oorsprong en geschiedenis

Pa Kua is voor Chinese begrippen niet echt oud. Volgens Pang was de grondlegger Tung Hai Chuan in het begin van de 19e eeuw. Naar verluidt moest Tung naar de bergen vluchten toen hij een man had gedood en leerde hij tijdens zijn omzwervingen in de provincie Kiangshu bij de “Sneeuwbloemberg”; de basis van een mystieke vechtkunst van een oude taoïstische kluizenaar. Tung moet op die basis verder zijn gegaan. Hij ontwierp een volledig systeem dat tegenwoordig bekend is onder de naam Pa Kua (letterlijk: 8-triagram). De oorsprong van de basis die hij had geleerd van de taoïst was echter volgens Pang al heel oud.

Het symbool van de pa kua/8-triagram stamt van het 5000 jaar oude filosofische systeem van de legendarische keizer Fu Hsi. Het werd als kern opgenomen in de I Ching, het Boek der Veranderingen. De invloed van Confucius op dit klassieke Chinese orakelboek is groot. Het gaat uit van het principe dat alles in beweging is. Alles verandert voortdurend, de levende wezens, de aarde, de kosmos. Als mens volg je deze natuurlijke beweging in een streven in “het midden” en in evenwicht te komen.

Toen in de Sung-dynastie (960-1279) mensen China wilden verdedigen tegen (vaak vijandige) invloeden van buitenaf, keerden ze terug naar het eigen Taoïstische cultuurgoed. Dat betekende dus een terugkeer naar de eenvoud, “being natural”. Deze “nieuwe taoïsten” zouden de basis gelegd hebben voor een verdedigingskunst gebaseerd op de pa kua en op het principe van yin en yang. De geschiedenis en oorsprong van Pa Kua staan dus niet echt vast, maar in elk geval is het historisch juist dat Tung Hai Chuan een volledig systeem meebracht naar Beijing toen hij daar een school begon. Veel van zijn studenten daar behoorden tot de adellijke (hof)elite. Buitenstaanders mochten niet bekend raken met Pa Kua, het bleef een geheime krijgskunst tot ver in de de 20e eeuw.

Continu veranderen

Pa Kua kenmerkt zich vanuit zijn oorsprong door grote en voortdurende verandering. Verandering van dynamiek en snelheid, van hoogte en draairichting. Je kunt Pa Kua-beoefenaars daardoor gemakkelijk herkennen als ze bezig zijn. Vloeiende beweging, gevolgd door abrupte wending, bijzondere posities, soms zeer hoog of juist laag. Dit geeft een onvoorspelbare en zeer effectieve techniek. Sun Sikun (1883-1952), de leraar van Pang, gaf als essenties daarvan aan:

Voer de vorm uit als een draak; de draak beweegt zich wentelend en is onvoorspelbaar
Draai als een aap; de aap is alert, levendig en neemt goed waar
Verander van vorm als een adelaar; de adelaar kent in de lucht geen limiet/beperking

Wees stil als een tijger; de tijger wacht op het juiste moment en explodeert dan in actie

Pa Kua berust in wezen op eenvoud, er zijn geen kata, vaste vormenreeksen. Pang leerde van Sun slechts acht “moedervormen” die allemaal uiterst kort zijn, een paar seconden. In deze acht vormen zitten echter alle bewegingen die het menselijk lichaam kan maken. De eenvoud is bedriegelijk, want het kost veel oefening om de loop- en bewegingstechniek vrij en improviserend toe te passen, terwijl het daar nu juist om gaat. Geen vaste patronen, geen automatismen. Dit is de reden dat Pang het weinig zinvol vindt een boek over Pa Kua te schrijven. Wel heeft hij het plan een videotape te maken, zodat de loop- en draaitechniek zuiver overgebracht kan worden.

Om dit artikel verder te lezen, klik hier.